Innovatieprogramma WaterSNIP was waardevol voor betrokken partijen

Het RIVM meet sinds 1992 de waterkwaliteit op landbouwbedrijven, verspreid over Nederland. Dat gebeurt binnen het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid. In het innovatieprogramma WaterSNIP onderzoekt het RIVM nieuwe manieren om de waterkwaliteit op landbouwbedrijven te meten. Een van die nieuwe manieren is dat boeren zelf de kwaliteit van het water meten. Acht deelnemers aan het landelijk meetnet wilden dat uitproberen. 

De deelnemers hoopten meer inzicht te krijgen in de waterkwaliteit en het effect van bemesting, maar ook van het mestbeleid. Ze waren bijvoorbeeld benieuwd of de effecten van bufferstroken in de metingen zijn te zien. Deze strook grond langs een sloot mag niet bemest worden, dit om de waterkwaliteit te verbeteren. 


Vier deelnemers met sloten rond hun bedrijf gingen een jaar lang op een eenvoudige manier elke maand de concentratie meststoffen in de sloot meten. Boeren zonder slootwater namen elke maand op twee plaatsen op hun land monsters van het grondwater. Ook kwamen RIVM-onderzoekers langs om samen de resultaten van de metingen op het bedrijf te interpreteren. 


De eenvoudige meetmethode is minder precies en gaf geen compleet beeld van de waterkwaliteit op het bedrijf. Ook kon het effect van maatregelen er niet mee worden gemeten, zoals het effect van bufferstroken. Wel maakten de resultaten, samen met de metingen voor het Landelijk Meetnet, patronen zichtbaar. Onder andere werd duidelijk dat op akkerbouwland meer nitraat uitspoelt naar het grondwater dan onder grasland. 


Door zelf te meten en de resultaten met het RIVM te bespreken, kregen de deelnemers inzicht in de relatie tussen landgebruik en waterkwaliteit. De RIVM-onderzoekers leerden ook meer over de dagelijkse praktijk op melkveebedrijven. De samenwerking was daarom voor alle partijen leerzaam en interessant. Bij het project was ook Earthwatch betrokken, een organisatie die ervaring heeft met watermetingen uitgevoerd door boeren.


Details zijn te vinden in het rapport 'Zelf-metende LMM-deelnemers. Een pilot waarin veehouders zelf de waterkwaliteit meten'.

Bron: RIVM, 15/10/2026
Publicatie: 19-10-2026