'Weinig mogelijkheden voor aanwijzen ‘niet kwetsbare gebieden’ binnen Nitraatrichtlijn'

De Commissie van Deskundigen Meststoffenwet (CDM) concludeert dat de mogelijkheden in Nederland voor het aanwijzen van ‘niet kwetsbare gebieden’ in het kader van de Nitraatrichtlijn beperkt zijn. Dit concludeert de commissie op basis van recente ontwikkelingen in de grond- en oppervlaktewaterkwaliteit.

In gebieden waar de normen voor waterkwaliteit nu nog worden gehaald, is er een reëel risico op verslechtering van de waterkwaliteit als maatregelen uit het Actieprogramma Nitraatrichtlijn worden losgelaten. Een verslechtering is volgens Europese regels niet toegestaan. Als wordt overwogen om een deel van Nederland niet als kwetsbare zone aan te wijzen, moet eerst grondig en kwantitatief worden onderzocht wat de gevolgen zijn voor grond- en oppervlaktewaterkwaliteit.


De Europese Nitraatrichtlijn is bedoeld om watervervuiling uit agrarische bronnen te verminderen en te voorkomen. Het gaat daarbij vooral om nitraat. Europese landen moeten maatregelen nemen om deze vervuiling te voorkomen, vastgelegd in actieprogramma’s. Nederland heeft er in 1994 voor gekozen om geen kwetsbare gebieden aan te wijzen, maar dat het actieprogramma op het gehele land zal worden toegepast.


Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur heeft de CDM gevraagd of Nederland de maatregelen uit het Actieprogramma Nitraatrichtlijn kan beperken tot alleen ‘kwetsbare zones’ en wat dat zou betekenen voor de waterkwaliteit. Op basis van de huidige waterkwaliteit concludeert de CDM dat de grond- en oppervlaktewaterkwaliteit in het grootste deel van Nederland niet voldoet aan de normen, waardoor een groot deel van Nederland als kwetsbaar gebied moet worden aangewezen.


In gebieden waar de normen nu nog worden gehaald, is er een reëel risico op verslechtering van de waterkwaliteit als maatregelen uit het Actieprogramma worden losgelaten. Dat is volgens Europese regels niet toegestaan. De CDM concludeert daarom dat de ruimte om delen van Nederland niet langer als kwetsbare zone aan te wijzen zeer beperkt is. Als wordt overwogen om een deel van Nederland niet als kwetsbare zone aan te wijzen, moet eerst grondig en kwantitatief worden onderzocht wat de gevolgen zijn voor grond- en oppervlaktewaterkwaliteit.


Meer details zijn te vinden in het 'Advies ‘kwetsbare zones Nitraatrichtlijn’.

Bron: Wageningen University & Research, 29/01/2026
Publicatie: 30-01-2026